Jag‘li maydalagich unumdorligi: unga ta’sir qiluvchi omillar, hisoblash va oshirish usullari

Jag‘li maydalagich unumdorligi nima?

Jag‘li maydalagich unumdorligi — bu uskuna ma’lum vaqt ichida qayta ishlay oladigan material miqdoridir. Odatda bu ko‘rsatkich tonna/soat bilan o‘lchanadi.

Masalan, agar jag‘li maydalagich 50 t/soat unumdorlikka ega bo‘lsa, demak u mos ish sharoitida bir soatda taxminan 50 tonna materialni maydalashi mumkin.

Amaliyotda ikki xil unumdorlik mavjud:

Nazariy unumdorlik

Nazariy unumdorlik — bu ishlab chiqaruvchi tomonidan ko‘rsatilgan maksimal ko‘rsatkichdir. Bunda material bir xil o‘lchamda, quruq, to‘g‘ri berilgan va uskuna ideal holatda ishlaydi deb hisoblanadi.

Amaliy unumdorlik

Amaliy unumdorlik — bu real ish sharoitidagi haqiqiy ishlab chiqarish ko‘rsatkichidir. Odatda u nazariy unumdorlikdan pastroq bo‘ladi.

Bunga quyidagilar ta’sir qiladi:

• material qattiqligi;

• namlik darajasi;

• xomashyo o‘lchami;

• materialning bir tekis berilishi;

• chiqish teshigi sozlamasi;

• jag‘ plastinalarining yeyilishi;

• operator tajribasi.

Ko‘p hollarda real ishlab chiqarish unumdorligi katalogdagi maksimal qiymatning taxminan 70–90 foizi atrofida bo‘ladi.

Jag‘li maydalagich unumdorligiga ta’sir qiluvchi asosiy omillar

1. Xomashyo o‘lchami

Material o‘lchami qanchalik katta bo‘lsa, uni maydalash uchun shuncha ko‘p kuch va vaqt kerak bo‘ladi. Agar xomashyo maydalagichning kirish o‘lchamidan katta bo‘lsa, uskuna tiqilib qolishi yoki unumdorlik pasayishi mumkin.

Shuning uchun xomashyo o‘lchami har doim maydalagich modeliga mos bo‘lishi kerak.

2. Material qattiqligi

Ohaktosh kabi yumshoq materiallar oson maydalanadi. Granit, bazalt, daryo toshi va kvarts kabi qattiq materiallar esa ko‘proq kuch talab qiladi.

Qattiq materiallarda unumdorlik odatda pastroq bo‘ladi, chunki maydalash jarayoni sekinroq kechadi va jag‘ plastinalari tezroq yeyiladi.

3. Material namligi

Nam material maydalash kamerasiga yopishib qolishi mumkin. Ayniqsa loy aralash yoki namligi yuqori bo‘lgan materiallar tiqilish keltirib chiqaradi.

Agar material namligi yuqori bo‘lsa, oldindan saralash yoki quritish tavsiya qilinadi.

4. Chiqish teshigi o‘lchami

Chiqish teshigi, ya’ni CSS, yakuniy mahsulot o‘lchamini belgilaydi.

Umumiy qoida:

• chiqish teshigi katta bo‘lsa — unumdorlik oshadi;

• chiqish teshigi kichik bo‘lsa — mahsulot maydaroq bo‘ladi, lekin unumdorlik kamayadi.

Shuning uchun ishlab chiqarishda mahsulot o‘lchami va unumdorlik o‘rtasida muvozanat bo‘lishi kerak.

5. Materialning bir tekis berilishi

Jag‘li maydalagichga material bir tekis va uzluksiz berilishi kerak. Buning uchun odatda vibratsion oziqlantirgich ishlatiladi.

Notekis oziqlantirish quyidagi muammolarni keltirib chiqaradi:

• unumdorlik pasayishi;

• kamera tiqilishi;

• uskunaga ortiqcha yuk tushishi;

• plastinalarning notekis yeyilishi;

• elektr energiyasi sarfining oshishi.

6. Jag‘ plastinalari holati

Jag‘ plastinalari yeyilgan bo‘lsa, material yaxshi ushlanmaydi va maydalash samaradorligi pasayadi. Natijada unumdorlik kamayadi va elektr energiyasi ko‘proq sarflanadi.

Shuning uchun plastinalarni vaqtida tekshirib, zarur bo‘lsa almashtirish kerak.

Jag‘li maydalagich unumdorligini qanday hisoblash mumkin?

Jag‘li maydalagich unumdorligini aniq hisoblash uchun ishlab chiqaruvchi katalogi va real ish sharoitlari hisobga olinadi. Oddiy tushuncha sifatida quyidagi omillar asos bo‘ladi:

• jag‘ kengligi;

• chiqish teshigi o‘lchami;

• val aylanish tezligi;

• material zichligi;

• ish samaradorligi koeffitsienti.

Soddalashtirilgan formula:

Unumdorlik = jag‘ kengligi × chiqish teshigi × aylanish tezligi × material zichligi × samaradorlik koeffitsienti

Bu formula taxminiy hisob-kitob uchun ishlatiladi. Amaliy tanlovda esa material turi, namlik, kerakli fraksiya va ishlab chiqarish liniyasi sxemasi albatta hisobga olinishi kerak.

Jag‘li maydalagichlarning taxminiy unumdorlik jadvali

Eslatma: jadvaldagi qiymatlar taxminiy hisoblanadi. Real unumdorlik material turi, namligi, qattiqligi, oziqlantirish usuli va chiqish teshigi sozlamasiga qarab o‘zgaradi.

Jag‘li maydalagich unumdorligini qanday oshirish mumkin?

1. Materialni bir tekis berish

Vibratsion oziqlantirgich yordamida materialni uzluksiz va bir xil miqdorda berish unumdorlikni barqaror ushlab turadi.

2. Chiqish teshigini to‘g‘ri sozlash

Kerakli mahsulot o‘lchamiga qarab CSS sozlanadi. Agar juda mayda mahsulot talab qilinmasa, chiqish teshigini biroz kattalashtirish orqali ishlab chiqarish unumdorligini oshirish mumkin.

3. Katta toshlarni oldindan ajratish

Juda katta yoki mos kelmaydigan toshlar maydalagichga tushsa, tiqilish paydo bo‘ladi. Shu sababli xomashyoni oldindan saralash foydali.

4. Yeyiluvchi qismlarni vaqtida almashtirish

Jag‘ plastinalari, podshipniklar va boshqa muhim qismlar muntazam tekshirilishi kerak. Yeyilgan qismlar unumdorlikni pasaytiradi.

5. Maydalash kamerasini toza saqlash

Kamerada material to‘planib qolsa, ishlab chiqarish pasayadi. Uskunani reja asosida tozalash va texnik xizmat ko‘rsatish muhim.

Keng tarqalgan xatolar

Jag‘li maydalagich unumdorligi pasayishiga ko‘pincha quyidagi xatolar sabab bo‘ladi:

• juda katta material berish;

• nam va loy aralash materialni to‘g‘ridan-to‘g‘ri maydalash;

• uskunani ortiqcha yuklash;

• noto‘g‘ri CSS sozlamasi;

• yeyilgan jag‘ plastinalari bilan ishlash;

• oziqlantirgichsiz yoki notekis oziqlantirish;

• texnik xizmatni kechiktirish.

Turli sohalarda jag‘li maydalagich unumdorligi

Kichik qurilish va mahalliy karerlar uchun odatda 5–50 t/soat unumdorlikdagi jag‘li maydalagichlar yetarli bo‘ladi.

O‘rta hajmdagi shag‘al va qum ishlab chiqarish liniyalarida 50–200 t/soat unumdorlikdagi modellar ishlatiladi.

Yirik kon va karer loyihalarida esa 200 t/soatdan yuqori unumdorlikdagi og‘ir turdagi jag‘li maydalagichlar tanlanadi.

FAQ

Jag‘li maydalagich unumdorligi nimaga bog‘liq?

U xomashyo o‘lchami, material qattiqligi, namlik, chiqish teshigi, oziqlantirish usuli va uskunaning texnik holatiga bog‘liq.

Nega katalogdagi unumdorlik bilan real unumdorlik farq qiladi?

Katalogdagi unumdorlik odatda ideal sharoit uchun beriladi. Real ish joyida esa material har xil bo‘ladi, namlik, to‘xtashlar va yeyilishlar mavjud bo‘ladi.

CSS nima?

CSS — jag‘li maydalagichning yopiq holatdagi chiqish teshigi o‘lchamidir. U mahsulot o‘lchami va unumdorlikka bevosita ta’sir qiladi.

Qattiq materiallarda unumdorlik kamayadimi?

Ha. Granit, bazalt, daryo toshi kabi qattiq materiallarda maydalash sekinroq bo‘ladi va unumdorlik yumshoq materiallarga nisbatan pastroq bo‘lishi mumkin.

Jag‘li maydalagich unumdorligini oshirish mumkinmi?

Ha. To‘g‘ri oziqlantirish, CSS sozlamasi, yeyiluvchi qismlarni vaqtida almashtirish va xomashyoni oldindan saralash orqali unumdorlikni oshirish mumkin.

Qaysi modelni tanlash kerak?

Bu kerakli ishlab chiqarish unumdorligi, xomashyo turi, maksimal kirish o‘lchami va yakuniy mahsulot fraksiyasiga bog‘liq. Aniq tanlov uchun ishlab chiqarish liniyasi sxemasi bo‘yicha hisob-kitob qilish kerak.

Xulosa

Jag‘li maydalagich unumdorligi maydalash liniyasining umumiy samaradorligiga bevosita ta’sir qiladi. To‘g‘ri model tanlash, xomashyo xususiyatlarini hisobga olish, CSS sozlamasini to‘g‘ri belgilash va muntazam texnik xizmat ko‘rsatish orqali barqaror ishlab chiqarishga erishish mumkin.

Agar jag‘li maydalagich unumdorligi noto‘g‘ri tanlansa, butun liniya samaradorligi pasayadi. Shuning uchun uskuna tanlashda faqat katalogdagi maksimal raqamga emas, balki real ish sharoitidagi amaliy unumdorlikka e’tibor berish kerak.